BỆNH VIÊM DA NỔI CỤC TRÊN TRÂU, BÒ - BỆNH LYMPY (LSD)
Bệnh viêm da nổi cục (tên tiếng Anh là Lumpy Skin Disease, viết tắt là LSD), còn được gọi là bệnh viêm da nổi cục truyền nhiễm hoặc bệnh da sần, là bệnh truyền nhiễm do một loại vi rút thuộc họ Poxviridae gây ra trên trâu, bò. Vi rút không gây bệnh trên người. Đường truyền lây chủ yếu qua côn trùng đốt như muỗi, ruồi, ve; bệnh cũng có thể lây truyền do vận chuyển trâu, bò mang mầm bệnh, sử dụng chung máng uống, khu vực cho ăn, sữa, tinh dịch và qua tiếp xúc trực tiếp.
Dịch bệnh xảy ra theo mùa, chủ yếu vào những tháng ấm, khi côn trùng hoạt động mạnh và phong phú nhất, gây thiệt hại về năng suất do sản lượng sữa giảm mạnh, giảm khả năng sinh sản, sảy thai, tổn thương da, giảm tăng trọng và có thể chết, gây tổn thất về kinh tế do hạn chế vận chuyển và thương mại.
1. Đặc điểm của vi rút gây bệnh
-Vi rút gây bệnh viêm da nổi cục thuộc họ Poxviridae, chi Capripoxvirus, cùng chi với vi rút gây bệnh đậu trên dê, cừu.
-Vi rút có thể bị tiêu diệt ở nhiệt độ 55 độ C trong 2 giờ, 65 độ C trong 30 phút.
-Vi rút nhạy cảm với môi trường pH kiềm hoặc a xít; có thể tồn tại ở môi trường pH = 6,6 – 8,6 trong 5 ngày ở nhiệt độ 37 độ C.
-Hóa chất sử dụng để diệt vi rút viêm da nổi cục bao gồm ether (20%), chloroform, formalin (1%), phenol (2% trong 15 phút), sodium hypochlorite (2 – 3%), hợp chất iodine (pha loãng 1:33), Virkon (2%), hợp chất amoni bậc bốn (0,5%) và một số chất tẩy rửa như sodium dodecyl sulphate.
-Vi rút viêm da nổi cục rất ổn định, tồn tại trong thời gian dài ngoài môi trường, đặc biệt là ở dạng vảy khô; tồn tại trong các nốt da hoại tử trên 33 ngày, trong các lớp vảy khô lên đến 35 ngày và ít nhất 18 ngày trong da phơi khô. Vi rút nhạy cảm với ánh sáng mặt trời và chất tẩy rửa có chứa dung môi lipid, nhưng trong điều kiện môi trường tối và ẩm ướt, ví dụ như chuồng trại bị ô nhiễm, vi rút có thể tồn tại trong nhiều tháng.
2. Đường truyền lây
-Côn trùng chân đốt được xem là véc tơ truyền bệnh viêm da nổi cục, cụ thể, muỗi, ruồi cắn và ve đực
-Thông qua vận chuyển gia súc nhiễm bệnh từ vùng bị ảnh hưởng;
-Sử dụng chung máng ăn, máng uống, khu vực cho ăn, sữa, tinh dịch (giao phối tự nhiên hay thụ tinh nhân tạo), điều trị bệnh (nếu không thay kim tiêm giữa các con vật) và tiếp xúc trực tiếp.
Minh họa sơ đồ truyền lây của vi rút gây bệnh LSD:
3. Triệu chứng, bệnh tích
Trâu, bò mắc bệnh có những dấu hiệu dưới đây:
-Sốt cao 40-410C
-Giảm năng suất sữa rõ rệt ở gia súc đang cho con bú.
-Suy nhược, bỏ ăn và hốc hác.
-Viêm mũi, viêm kết mạc và tiết nhiều nước bọt.
-Sưng hạch bạch huyết bề mặt.
-Da nổi các nốt sần có đường kính từ 1–5 cm, đặc biệt là ở da đầu, cổ, chân, bầu vú, với những con lông dài không dễ dàng nhận biết trừ khi sờ hoặc làm ướt lông. Các nốt sân này có hình tròn, chắc, tròn và nhô cao, liên quan đến da, mô dưới da và đôi khi cả các cơ bên dưới.
- Các nốt sần lớn có thể bị hoại tử và cuối cùng là xơ hóa và tồn tại trong vài tháng; để lại các vết sẹo có thể tồn tại vĩnh viễn. Các mụn nước, vết hoại tử và vết loét có thể xuất hiện ở màng nhầy của miệng và đường tiêu hóa cũng như trong khí quản và phổi.
-Tăng tiết dịch ở mắt, mũi và chảy nhiều nước bọt khiến con vật không muốn di chuyển.
- Bò đực có thể bị vô sinh vĩnh viễn hoặc tạm thời.
- Bò mang thai có thể sảy thai và động dục trong vài tháng.
Một số hình ảnh về dấu hiệu của bệnh viêm da nổi cục
