DỰ ÁN BLOOM: KHI ĐA DẠNG SINH HỌC MỞ RA SINH KẾ BỀN VỮNG CHO PHỤ NỮ VÙNG ĐỆM CHƯ YANG SIN
Sự kết hợp hài hòa giữa bảo tồn hệ sinh thái rừng đặc dụng và cải thiện vị thế kinh tế cho phụ nữ đồng bào dân tộc thiểu số đang trở thành mô hình kiểu mẫu tại Đắk Lắk. Với tổng nguồn lực hơn 21 tỷ đồng từ Chính phủ Canada, Dự án BLOOM hứa hẹn sẽ mang đến những đổi thay căn bản trong bức tranh an sinh xã hội và lâm nghiệp bền vững nơi đại ngàn Tây Nguyên.
Nằm trong khuôn khổ Cam kết Đa dạng Sinh học Toàn cầu Kunming-Montreal nhằm thúc đẩy các giải pháp dựa vào thiên nhiên vào năm 2030, tỉnh Đắk Lắk vừa chính thức khởi động Dự án BLOOM (“Đa dạng sinh học và cơ hội sinh kế cho phụ nữ dân tộc thiểu số”).
Đây là dự án viện trợ không hoàn lại đầu tiên của Chính phủ Canada tài trợ cho tỉnh thông qua hai tổ chức quốc tế giàu kinh nghiệm là SOCODEVI và DID. Với ngân sách 21,1 tỷ đồng (tương đương 1,1 triệu đô la Canada), dự án được kỳ vọng sẽ tạo ra “cú hích” kép: bảo tồn rừng đặc dụng gắn liền với trao quyền kinh tế cho phụ nữ bản địa
Cách tiếp cận tích hợp: Đầu tư cho con người để bảo vệ thiên nhiên
Điểm nhấn sáng tạo nhất của BLOOM chính là tư duy tiếp cận tích hợp. Dự án không đi theo lối mòn của các hoạt động cứu trợ hay bảo tồn thuần túy lâm nghiệp vốn dễ tách rời cộng đồng địa phương. Thay vào đó, BLOOM liên kết chặt chẽ công tác bảo tồn đa dạng sinh học với sự phát triển kinh tế của nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất tại vùng đệm — phụ nữ dân tộc thiểu số.
Bằng việc thúc đẩy các giải pháp dựa vào thiên nhiên (NbS), tôn trọng tri thức bản địa và ứng dụng mô hình nông lâm kết hợp, dự án hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực tự chủ cho người dân. Những thực hành canh tác cải tiến không chỉ giúp phục hồi hệ sinh thái bền vững xung quanh lưu vực rừng mà còn tăng cường khả năng chống chịu của cộng đồng trước diễn biến cực đoan của biến đổi khí hậu.
"Tôi mong muốn tìm hiểu sâu hơn về các giải pháp thiết thực mà cộng đồng sống xung quanh Vườn Quốc gia Chư Yang Sin sẽ tự mình kiến tạo thông qua dự án này. BLOOM sẽ mang đến những bài học quý báu không chỉ cho Đắk Lắk mà còn để chia sẻ với Tuyên Quang và rộng hơn là cả Việt Nam."
— Bà Francesca Bellone, Tham tán Phát triển, Đại sứ quán Canada tại Việt Nam
Mục tiêu trọng điểm tại "trái tim" Chư Yang Sin
Theo quyết định phê duyệt số 1765/QĐ-UBND ngày 08/6/2026 của UBND tỉnh Đắk Lắk, dự án được triển khai từ tháng 6/2026 đến tháng 4/2030, giao Sở Nông nghiệp và Môi trường làm chủ dự án. Địa bàn trọng điểm được lựa chọn là 3 xã vùng đệm đặc biệt khó khăn của Vườn quốc gia (VQG) Chư Yang Sin gồm: Hòa Sơn, Cư Pui và Yang Mao.
Tại vùng lõi và vùng đệm này, dự án đặt ra những chỉ số hành động rất cụ thể và kì vọng:
* Lâm nghiệp: Hỗ trợ VQG Chư Yang Sin bảo vệ bền vững 3.000 ha rừng nguyên sinh, bảo tồn các loài động thực vật đặc hữu quý hiếm và nâng cấp toàn diện cơ sở dữ liệu về đa dạng sinh học của vườn
* Sinh kế: Hỗ trợ ít nhất 500 hộ gia đình đồng bào dân tộc thiểu số tại vùng đệm áp dụng các phương thức canh tác cải tiến, phát triển sinh kế bền vững để gia tăng thu nhập, giảm thiểu áp lực trực tiếp lên tài nguyên rừng bám chặt đời sống của họ
* Xã hội: Thúc đẩy bình đẳng giới, nâng cao vai trò và tăng cường sự tham gia của phụ nữ dân tộc thiểu số vào các hoạt động kinh tế, xã hội tại địa phương
Cam kết hành động của địa phương
Lễ khởi động dự án đã được Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng tổ chức SOCODEVI tổ chức trang trọng vào ngày 15/7/2026 tại phường Buôn Ma Thuột. Phát biểu chỉ đạo, ông Nguyễn Thiên Văn — Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk khẳng định:
"Đây không chỉ đơn thuần là một dự án hỗ trợ tài chính, mà là giải pháp toàn diện mang tính bền vững cao. Dự án vừa giải quyết sinh kế người dân vừa bảo tồn thiên nhiên, là cầu nối chuyển giao kỹ thuật tiên tiến và phát huy giá trị văn hóa bản địa của đồng bào."
Lãnh đạo tỉnh đồng thời giao nhiệm vụ quyết liệt cho Sở Nông nghiệp và Môi trường và chính quyền 3 xã vùng dự án phải nâng cao tinh thần trách nhiệm để hiện thực hóa các cam kết một cách hiệu quả nhất
Ngay sau lễ khởi động, ngày 16/7/2026, đoàn công tác gồm các nhà tài trợ, chuyên gia quốc tế đã tiến hành khảo sát thực địa tại VQG Chư Yang Sin và buôn Plum (xã Hòa Sơn) - nơi các hộ dân đang áp dụng mô hình xen canh cà phê và hồ tiêu. Những cuộc đối thoại trực tiếp, cởi mở giữa các chuyên gia Canada với các kiểm lâm viên địa phương và các nhóm phụ nữ dân tộc thiểu số về rào cản bình đẳng giới, áp lực giữ rừng và sinh kế nông nghiệp đã mang lại cái nhìn cận cảnh, chân thực nhất.
Sự chung tay của hai tổ chức SOCODEVI, DID cùng quyết tâm lớn từ chính quyền tỉnh Đắk Lắk được kỳ vọng sẽ đưa BLOOM trở thành một hình mẫu thực tế, chứng minh cho thấy: Khi phụ nữ được trao quyền và tạo sinh kế vững chắc, họ chính là những "lá chắn" bảo vệ rừng xanh hiệu quả nhất. Hy vọng rằng thành công của BLOOM không chỉ dừng lại ở Chư Yang Sin, mà sẽ là 'bản lề' mở ra cơ hội lớn để tỉnh đón nhận thêm nhiều nguồn vốn viện trợ trong và ngoài nước, giúp Đắk Lắk tạo đà nhân rộng mô hình sinh kế - bảo tồn ra toàn tỉnh."
Nguyễn Hào Hoa – Chi cục Kiểm lâm
