Xác lập hành lang bảo vệ để quản lý, bảo vệ nguồn nước bền vững
Chiều 18/9, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk tổ chức Hội thảo lấy ý kiến chuyên gia, các Sở, ngành và địa phương đối với kết quả thực hiện nhiệm vụ “Lập danh mục các nguồn nước phải lập hành lang bảo vệ trên địa bàn tỉnh Phú Yên”. Đây là nhiệm vụ được triển khai trên phạm vi tỉnh Phú Yên cũ, nay thuộc khu vực phía Đông tỉnh Đắk Lắk, nhằm tạo cơ sở cho việc quản lý, bảo vệ nguồn nước và triển khai cắm mốc hành lang bảo vệ theo quy định. Đồng chí Nguyễn Thanh Phong, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk chủ trì Hội thảo.
Tham dự Hội thảo có đại diện các sở, ngành liên quan; đại diện UBND các xã, phường khu vực phía Đông tỉnh Đắk Lắk; các đơn vị thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường; cùng các chuyên gia trong lĩnh vực thủy lợi, tài nguyên nước và khí tượng thủy văn. Đơn vị tư vấn thực hiện nhiệm vụ là Liên đoàn Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước miền Trung.
Toàn cảnh buổi Hội thảo
Điều tra trên phạm vi 34 xã, phường
Theo báo cáo, nhiệm vụ được thực hiện với mục tiêu lập danh mục các nguồn nước phải lập hành lang bảo vệ trên địa bàn tỉnh Phú Yên cũ, làm cơ sở cắm mốc hành lang bảo vệ nguồn nước, phục vụ công tác quản lý, bảo vệ tài nguyên nước; đồng thời hỗ trợ công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý các vi phạm liên quan đến hành lang bảo vệ nguồn nước.
Đại diện đơn vị tư vấn báo cáo tóm tắt tại Hội thảo
Phạm vi nghiên cứu gồm 34 đơn vị hành chính cấp xã, phường, trong đó có 27 xã và 7 phường. Đối tượng được thu thập, điều tra, khảo sát gồm 21 sông liên tỉnh, 117 sông nội tỉnh và 90 hồ chứa thủy lợi, hồ tự nhiên thuộc đối tượng của nhiệm vụ. Để có cơ sở lập danh mục, đơn vị tư vấn đã triển khai đồng bộ các nhóm công việc gồm thu thập, rà soát dữ liệu; điều tra, đánh giá tài nguyên nước mặt tỷ lệ 1/25.000; tổng hợp, xử lý dữ liệu; phân tích, xác định chức năng và phạm vi hành lang bảo vệ nguồn nước.
Công tác điều tra thực địa được thực hiện trên phạm vi 376 km². Đơn vị tư vấn đã thực hiện 8 tuyến hành trình điều tra tổng hợp với 380 điểm điều tra, khảo sát và 6 tuyến hành trình điều tra chi tiết với 221 điểm điều tra, khảo sát. Qua đó, các thông tin về hiện trạng nguồn nước, khai thác và sử dụng nước, xả nước thải, sạt lở, suy thoái, cạn kiệt nguồn nước, dân cư và công trình hạ tầng ven nguồn nước được thu thập, cập nhật và tổng hợp.
Các Đại biểu tham dự Hội thảo
Xác định 231 nguồn nước phải lập hành lang bảo vệ
Một trong những kết quả quan trọng của nhiệm vụ là đã xác định 231 nguồn nước phải lập hành lang bảo vệ, gồm 138 sông, suối, kênh, mương; 4 hồ thủy điện; 51 hồ chứa thủy lợi và 38 hồ, ao, đầm thuộc đối tượng không được san lấp. Trong số các hồ chứa thủy điện, 4 công trình được xác định gồm hồ chứa thủy điện Sông Ba Hạ, hồ chứa thủy điện Sông Hinh, hồ chứa thủy điện Đá Đen và hồ chứa thủy điện La Hiêng 2. Đối với hồ chứa thủy lợi, có 51 công trình thuộc đối tượng phải lập hành lang bảo vệ, trong đó có 16 hồ chứa lớn, 10 hồ chứa vừa và 25 hồ chứa nhỏ.
Đối với nhóm sông, suối, kênh, báo cáo xác định 138 nguồn nước, trong đó có 117 nguồn nước nội tỉnh và 21 nguồn nước liên tỉnh. Đây là các nguồn nước có vai trò cấp nước sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, nuôi trồng thủy sản và phát triển du lịch.
Bên cạnh đó, có 38 hồ, ao, bàu, đầm tự nhiên thuộc đối tượng phải lập hành lang bảo vệ. Trong đó, đầm Cù Mông và đầm Ô Loan có chức năng phát triển du lịch và nuôi trồng thủy sản; các hồ, ao, bàu còn lại chủ yếu có chức năng điều hòa, tạo cảnh quan và tiêu thoát nước.
Tiến sỹ Bùi Văn Chanh, Trưởng phòng Dự báo, Đài Khí tượng Thủy văn Trung Bộ phát biểu phản biện tại buổi Hội thảo
Hành lang bảo vệ được xác định theo nhiều chức năng
Trên cơ sở kết quả điều tra, khảo sát, báo cáo đã phân tích, xác định 4 chức năng của hành lang bảo vệ nguồn nước gồm: bảo vệ sự ổn định của bờ và phòng, chống lấn chiếm đất ven nguồn nước; phòng, chống các hoạt động có nguy cơ gây ô nhiễm, suy thoái nguồn nước; bảo vệ sự phát triển hệ sinh thái thủy sinh, các loài động, thực vật tự nhiên ven nguồn nước; bảo vệ, bảo tồn hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng, giá trị văn hóa, đa dạng sinh học và phát triển du lịch liên quan đến nguồn nước. Kết quả phân tích cho thấy đối với nhóm sông, suối, kênh có 604 đoạn được xác định có chức năng 1; 293 đoạn có chức năng 1 và chức năng 2; 1 đoạn có chức năng 1 và chức năng 4; 5 đoạn có chức năng 1, chức năng 2 và chức năng 4.
Đối với 4 hồ thủy điện, tất cả đều có hành lang bảo vệ thuộc chức năng 1 và chức năng 2. Trong 51 hồ chứa thủy lợi, có 49 hồ thuộc chức năng 1 và chức năng 2; 2 hồ thuộc chức năng 1, chức năng 2 và chức năng 4. Đối với 38 hồ, ao, đầm, bàu, có 33 nguồn nước thuộc chức năng 1; 3 nguồn nước thuộc chức năng 1 và chức năng 4; 2 nguồn nước thuộc chức năng 1, chức năng 3 và chức năng 4.
Việc xác định phạm vi hành lang được thực hiện trên cơ sở chức năng của hành lang, đặc điểm địa hình, địa chất, thủy văn, môi trường, sinh thái; diễn biến lòng dẫn, bờ sông, suối, kênh, mương, rạch và hiện trạng, quy hoạch sử dụng đất, hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội khu vực ven nguồn nước.
Thạc sỹ Mai Trọng Dũng, nguyên Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường phát biểu phản biện tại Hội thảo
28 công trình thuộc đối tượng phải cắm mốc
Từ kết quả phân tích chức năng và phạm vi hành lang bảo vệ, báo cáo đã xác định 28 nguồn nước phải cắm mốc giới hành lang bảo vệ, gồm 4 hồ chứa thủy điện và 24 hồ chứa thủy lợi. Đáng chú ý, cả 4 hồ chứa thủy điện gồm Sông Ba Hạ, Sông Hinh, La Hiêng 2 và Đá Đen đều đã được cắm mốc hành lang bảo vệ. Đối với các hồ chứa thủy lợi, trong số 24 công trình thuộc đối tượng phải cắm mốc, đã có 5 hồ được cắm mốc gồm hồ Mỹ Lâm, hồ Đồng Tròn, hồ Phú Xuân, hồ Suối Vực và hồ Xuân Bình.
Đại diện Sở Công Thương phát biểu góp ý tại Hội thảo
Đối với các nguồn nước khác như sông, suối, kênh, mương, hồ, ao, đầm, bàu, báo cáo xác định khu vực nghiên cứu đã có bản đồ địa chính nên không tiến hành cắm mốc hành lang cho các nguồn nước này theo quy định được viện dẫn trong báo cáo.
Cơ sở quan trọng cho quản lý, bảo vệ nguồn nước
Theo đánh giá của đơn vị tư vấn, toàn bộ các nội dung, khối lượng công việc của nhiệm vụ đã được thực hiện theo đề cương được phê duyệt, đạt 100% khối lượng theo Hợp đồng số 06/2025/HĐTV ngày 16/3/2025. Hồ sơ sản phẩm gồm báo cáo thuyết minh tổng hợp, báo cáo tóm tắt, danh mục các nguồn nước phải lập hành lang bảo vệ, sơ đồ các nguồn nước, phụ lục dữ liệu điều tra, dự thảo tờ trình và dự thảo quyết định phê duyệt danh mục.
Đặc biệt, danh mục đã được xây dựng chi tiết theo 34 đơn vị xã, phường trong phạm vi nghiên cứu. Đây là cơ sở để các địa phương quản lý, tổ chức thực hiện hành lang bảo vệ nguồn nước và cập nhật, thể hiện các thông tin liên quan trên bản đồ địa chính.
Đại diện Sở Tài chính phát biểu góp ý tại Hội thảo
Việc hoàn thiện danh mục các nguồn nước phải lập hành lang bảo vệ có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh nguồn nước mặt đang chịu nhiều tác động từ quá trình phát triển kinh tế - xã hội, hoạt động khai thác, sử dụng nước, xả thải và các hoạt động ven sông, hồ. Theo báo cáo, kết quả nhiệm vụ là cơ sở để triển khai khoanh định, cắm mốc hành lang bảo vệ nguồn nước, góp phần tăng cường hiệu quả quản lý, bảo vệ tài nguyên nước trên địa bàn.
Tại Hội thảo, các chuyên gia, sở, ngành và địa phương được đề nghị tập trung góp ý đối với kết quả điều tra, xác định nguồn nước, chức năng và phạm vi hành lang bảo vệ, qua đó giúp đơn vị tư vấn và cơ quan quản lý tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm danh mục được xây dựng sát thực tế, có tính khả thi và đáp ứng yêu cầu quản lý tài nguyên nước trong giai đoạn mới.
Hoàn thiện danh mục bảo đảm chính xác, sát thực tiễn
Phát biểu kết luận Hội thảo, đồng chí Nguyễn Thanh Phong, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường ghi nhận, đánh giá cao các ý kiến phản biện của chuyên gia, ý kiến đóng góp của các sở, ngành và đại diện các xã, phường. Đồng chí đề nghị đơn vị tư vấn nghiêm túc tiếp thu, rà soát và giải trình đầy đủ các ý kiến góp ý.
Đồng chí Nguyễn Thanh Phong, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường kết luận buổi Hội thảo
Đồng chí Nguyễn Thanh Phong yêu cầu tập trung kiểm tra, đối chiếu lại danh mục nguồn nước, chức năng, phạm vi hành lang bảo vệ, tên gọi, địa danh và các số liệu liên quan, bảo đảm tính chính xác, thống nhất giữa báo cáo, phụ lục, bảng biểu và bản đồ. Đối với những nội dung còn có ý kiến khác nhau, cần phối hợp với các đơn vị chuyên môn và địa phương để kiểm tra, đối chiếu với thực tế, từ đó có phương án xử lý phù hợp.
Đồng chí cũng đề nghị đơn vị tư vấn khẩn trương hoàn thiện hồ sơ sau khi tiếp thu ý kiến Hội thảo, đồng thời giải trình rõ những nội dung đã tiếp thu, chỉnh sửa. Danh mục các nguồn nước phải lập hành lang bảo vệ cần bảo đảm chính xác, sát thực tế, có tính khả thi, làm cơ sở phục vụ công tác quản lý, bảo vệ tài nguyên nước và triển khai các bước tiếp theo theo quy định.
Bài và ảnh: Khánh Toàn - Văn phòng Sở
