Quy định mới về kinh doanh xuất, nhập khẩu gạo có hiệu lực từ ngày 1/10/2026
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 365/2026/NĐ-CP ngày 23/9/2026 về kinh doanh xuất, nhập khẩu gạo. Nghị định quy định cụ thể điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo, quản lý hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu và trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp trong quản lý ngành hàng lúa gạo.
Theo Nghị định, thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo phải có ít nhất một kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo và một cơ sở xay xát gạo đáp ứng các quy định về an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Kho và cơ sở xay xát có thể thuộc sở hữu của thương nhân hoặc được thuê theo hợp đồng bằng văn bản.
Một điểm đáng chú ý là thương nhân thực hiện kê khai và chịu trách nhiệm trước pháp luật về các điều kiện kinh doanh. Sau khi Bộ Công Thương cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo, UBND cấp tỉnh nơi thương nhân có kho chuyên dùng sẽ tổ chức hậu kiểm trong thời hạn 45 ngày. Kết quả kiểm tra được báo cáo Bộ Công Thương trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ khi kết thúc kiểm tra.
Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo có thời hạn 5 năm. Thời hạn giải quyết hồ sơ cấp Giấy chứng nhận là 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ; trường hợp cấp lại, sửa đổi, bổ sung là 7 ngày làm việc. Thương nhân không phải nộp lệ phí khi thực hiện các thủ tục này.
Đối với hoạt động xuất khẩu, Nghị định yêu cầu việc điều hành phải gắn với tiêu thụ thóc, gạo hàng hóa, bảo đảm lợi ích của người trồng lúa, cân đối giữa xuất khẩu và tiêu dùng trong nước, góp phần bình ổn giá thóc, gạo và thực hiện các cam kết quốc tế.
Hằng năm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với UBND cấp tỉnh cân đối nhu cầu tiêu dùng trong nước và công bố nguồn thóc, gạo hàng hóa có thể xuất khẩu trong năm kế hoạch tiếp theo.
Đáng chú ý, thương nhân xuất khẩu gạo phải thường xuyên duy trì lượng gạo dự trữ lưu thông tối thiểu tương đương 5% số lượng gạo đã xuất khẩu trong 6 tháng trước đó. Doanh nghiệp cũng phải thông báo các điểm mua thóc, gạo với UBND cấp tỉnh, công bố điểm mua và niêm yết giá mua theo chất lượng, chủng loại, mùa vụ để người sản xuất biết.
Nghị định cũng khuyến khích doanh nghiệp xây dựng vùng nguyên liệu, liên kết sản xuất và tiêu thụ thóc, gạo. Các doanh nghiệp thực hiện tốt việc xây dựng vùng nguyên liệu, liên kết với người sản xuất có thể được xem xét ưu tiên trong một số chương trình xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm và các chương trình liên quan đến xuất khẩu gạo.
Đối với địa phương, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức thực hiện quy hoạch sản xuất lúa; kiểm tra hoạt động sản xuất, lưu thông, tiêu thụ thóc, gạo; quản lý hệ thống kho chuyên dùng, cơ sở xay xát và kiểm tra việc duy trì điều kiện kinh doanh xuất khẩu của thương nhân trên địa bàn. Địa phương đồng thời theo dõi sản lượng, mùa vụ, tình hình thu mua thóc, gạo và cung cấp thông tin phục vụ công tác điều hành xuất khẩu.
Đối với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Nghị định giao trách nhiệm tổ chức thực hiện quy hoạch vùng sản xuất lúa hàng hóa; hướng dẫn sản xuất các giống lúa chất lượng, giá trị cao; hỗ trợ xây dựng vùng nguyên liệu, liên kết sản xuất, tiêu thụ; xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về thóc, gạo, kho chuyên dùng và cơ sở xay xát. Bộ cũng phối hợp với địa phương theo dõi sản lượng để cân đối nguồn thóc, gạo phục vụ xuất khẩu.
Nghị định số 365/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/10/2026, thay thế Nghị định số 107/2018/NĐ-CP và Nghị định số 01/2025/NĐ-CP của Chính phủ về kinh doanh xuất khẩu gạo. Đối với các thương nhân đã được cấp Giấy chứng nhận theo quy định trước đây, Nghị định quy định được tiếp tục hoạt động theo thời hạn của Giấy chứng nhận đã cấp và không phải đề nghị cấp lại, trừ trường hợp có nhu cầu cấp lại, sửa đổi, bổ sung theo quy định mới.
Xem toàn văn Nghị định số 365/2026/NĐ-СР của Chính phủ tại đây!
Khánh Toàn - Văn phòng Sở
